NSND Thu Hiền: Hơn 60 năm gắn bó với âm nhạc và nỗi trăn trở về thế hệ kế tiếp

Hơn sáu thập kỷ gắn bó với âm nhạc, NSND Thu Hiền không chỉ để lại dấu ấn qua những ca khúc cách mạng, những giai điệu trữ tình sâu lắng và các tác phẩm mang âm hưởng dân ca Việt Nam. Hành trình ấy còn gợi mở một câu hỏi lớn: Làm thế nào để những giá trị âm nhạc đã nuôi dưỡng tâm hồn nhiều thế hệ tiếp tục được trao truyền cho lớp nghệ sĩ trẻ hôm nay?

Có những giọng hát vượt qua giới hạn của một thời kỳ để trở thành một phần ký ức âm nhạc của nhiều thế hệ. NSND Thu Hiền là một trong những nghệ sĩ như vậy. Qua nhiều năm hoạt động nghệ thuật, tiếng hát của bà gắn bó với những ca khúc về quê hương, đất nước, tình yêu và con người Việt Nam; đặc biệt là những tác phẩm kết hợp tinh thần âm nhạc cách mạng với vẻ đẹp mềm mại, sâu lắng của âm hưởng dân ca.

Từ những giai điệu hào hùng đến những khúc hát trữ tình đằm thắm, điều làm nên sức sống của dòng nhạc ấy không chỉ nằm ở giai điệu hay ca từ, mà còn ở cách người nghệ sĩ chuyển tải tâm hồn, văn hóa và tình cảm của người Việt qua từng câu hát.

Khi tiếng hát trở thành ký ức của nhiều thế hệ

Âm nhạc cách mạng từng đồng hành cùng những năm tháng lịch sử đặc biệt của đất nước. Những ca khúc về quê hương, người lính, tình yêu Tổ quốc đã trở thành nguồn cảm hứng tinh thần, gắn với ký ức của nhiều gia đình và nhiều thế hệ khán giả.

Trong dòng chảy ấy, nhạc trữ tình và những ca khúc mang âm hưởng dân ca lại mở ra một không gian cảm xúc gần gũi hơn: tình mẹ, tình quê, nỗi nhớ, sự thủy chung và vẻ đẹp bình dị của đời sống. Những âm hưởng dân ca Bắc Bộ, Nam Bộ cùng các sắc thái vùng miền tạo nên sự phong phú của âm nhạc Việt Nam, giúp mỗi tác phẩm mang một màu sắc riêng nhưng vẫn gặp nhau ở tình cảm dành cho quê hương, đất nước và con người.

Để thể hiện thành công những ca khúc ấy, người nghệ sĩ không chỉ cần kỹ thuật thanh nhạc, mà còn phải có khả năng cảm nhận ngôn ngữ, hiểu sắc thái vùng miền và nắm bắt được tinh thần của từng tác phẩm. Đó là những giá trị được tích lũy qua quá trình học tập, lao động nghệ thuật và trải nghiệm cuộc sống.

Thế hệ kế tiếp cần được trao truyền điều gì?

Khi nhìn về tương lai của những dòng nhạc giàu bản sắc dân tộc, vấn đề không chỉ là có bao nhiêu ca khúc được lưu giữ, mà còn là có bao nhiêu giọng hát đủ năng lực để tiếp tục đưa chúng đến với công chúng.

Một ca sĩ trẻ có thể hát đúng giai điệu, đúng cao độ, nhưng để chạm đến chiều sâu của một ca khúc cách mạng hay sự tinh tế của một làn điệu dân ca, người hát cần nhiều hơn kỹ thuật. Đó là sự hiểu biết về tác phẩm, khả năng xử lý lời ca, cách nhả chữ, luyến láy và quan trọng nhất là sự chân thành trong cảm xúc.

Kinh nghiệm của những nghệ sĩ đi trước vì thế có giá trị đặc biệt. Qua việc truyền dạy, hướng dẫn và chia sẻ trải nghiệm nghề nghiệp, họ có thể giúp người trẻ tiếp cận tác phẩm một cách sâu sắc hơn, tránh lối thể hiện hời hợt và từng bước hình thành phong cách riêng.

Tuy nhiên, sự kế thừa không có nghĩa là tạo ra những bản sao của thế hệ trước. Người trẻ cần được tiếp nhận nền tảng vững chắc, đồng thời có không gian sáng tạo để đưa tiếng nói của thế hệ mình vào những giá trị âm nhạc đã được thời gian kiểm chứng.

Giữ hồn dân ca trong đời sống âm nhạc hôm nay

Trong bối cảnh công chúng có nhiều lựa chọn giải trí, việc đưa nhạc cách mạng, nhạc trữ tình và những ca khúc mang âm hưởng dân ca đến gần hơn với người trẻ đòi hỏi những cách tiếp cận phù hợp.

Các chương trình biểu diễn chất lượng, hoạt động truyền dạy, dự án âm nhạc dành cho tài năng trẻ, những bản thu được đầu tư nghiêm túc và phương thức truyền thông trên nền tảng số đều có thể mở rộng cơ hội tiếp cận. Điều quan trọng là đổi mới cách giới thiệu mà không làm mất đi tinh thần, bản sắc và giá trị nghệ thuật của tác phẩm.

Bên cạnh đó, người trẻ cần có những sân khấu để trưởng thành, những người thầy để định hướng và một môi trường hoạt động đủ bền vững để tình yêu âm nhạc truyền thống có thể phát triển thành con đường nghề nghiệp thực sự.

Nếu chỉ nhắc đến việc bảo tồn mà thiếu cơ hội thực hành, di sản sẽ khó có thêm sức sống. Nếu chỉ khuyến khích sáng tạo mà thiếu nền tảng chuyên môn, những giá trị đặc sắc của từng dòng nhạc có thể bị giản lược. Sự tiếp nối bền vững cần kết hợp cả hai: giữ gìn bản sắc và mở rộng khả năng tiếp cận.

Hành trình trao truyền những giá trị bền lâu

Hơn 60 năm gắn bó với âm nhạc là một hành trình đáng trân trọng. Nhưng giá trị của một thế hệ nghệ sĩ không chỉ được nhìn nhận qua những tác phẩm đã biểu diễn hay những dấu ấn đã để lại, mà còn qua những gì có thể tiếp tục được truyền sang thế hệ sau.

Với những nghệ sĩ như NSND Thu Hiền, câu chuyện kế thừa đặt ra nhiều suy ngẫm về trách nhiệm của người làm nghề đối với tương lai âm nhạc Việt Nam. Làm sao để ca sĩ trẻ hiểu và yêu những ca khúc cách mạng? Làm sao để âm hưởng dân ca Bắc Bộ, Nam Bộ tiếp tục hiện diện tự nhiên trong đời sống đương đại? Và làm sao để người trẻ có đủ kiến thức, cơ hội cùng bản lĩnh nghề nghiệp để đi tiếp con đường mà các thế hệ trước đã mở ra?

Đó không phải là trách nhiệm của riêng một nghệ sĩ. Đó là công việc cần sự chung tay của các cơ sở đào tạo, đơn vị nghệ thuật, nhà sản xuất, truyền thông và cộng đồng yêu nhạc.

Bởi những giai điệu đẹp chỉ thực sự có tương lai khi vẫn có người hát bằng sự hiểu biết, có người nghe bằng tình yêu và có những thế hệ sẵn sàng tiếp nhận, gìn giữ rồi trao truyền.

Giữ gìn một tiếng hát là lưu giữ dấu ấn của người nghệ sĩ. Trao truyền những giá trị âm nhạc cho thế hệ kế tiếp là góp phần giữ cho dòng chảy văn hóa Việt Nam tiếp tục được nối dài.